Nyakubahwa Buramatari
(uwaserukiye)w’intara ya Bubanza,
Nyakubahwa Musitanteri w’i komine ya
Gihanga ;
Nyakubahwa Muganga arongoye akarere
k’ubuvuzi Disctrit sanitaire bwa Mpanda, Bavuzi ;
Banyakubahwa
bakenguzamateka n’abashingamateka,
batowe mu ntara ya Bubanza ;
Banyakubahwa bayobozi
b’indero muntara ya Bubanza; Bayobozi b’indero muri Komine Gihanga, bayobozi
b’ishure Nshingiro ya Ninga, Barezi, Bavyeyi, Bibondo
Tugire amahoro, Tugire umugenzo
wogukaraba n’amazi meza n’isabuni twikingire indwara, tugire amagara
meza !
Turi
n’iteka ryo gushikiriza ijambo imbere yanyu mwese kw’izina ry’ishirahamwe ASCO
ryiyemeje guteza imbere amagara meza rusangi
ribicishije muguhimiriza no guteza imbere ibijanye n’isuku ; amazi
meza no gukingira ibidukikije vyo nkingi y’iterambere rirama.
Dutanguye
gushimira mwese mwitavye akamo n’ubutumire bw’ishirahamwe ASCO, kubera mwaje
kwifatanya natwe mu guhimbaza umunsi mpuza
makungu wahariwe gukaraba iminwe n’amazi meza n’isabuni. Uhimbajwe
ubugira icenda kumva mu mwaka wa 2008, ukaba uhimbazwa italiki 15 gitugutu uko umwaka utashe. Uno munsi tuwuhimbaje
twisunga iki civugo « TUMENYERE
GUKARABA N’AMAZI MEZA N’ISABUNI »
Duhiriwe
duhishije uno munsi mpuza makungu duhimbaje uhuriranye n’ihimbazwe ry’umunsi
mpuza makungu w’umukenyezi w’umurimyi
(femme rurale) ninaco catumye dushima kuwuhimbariza muri ino Komine ya Gihanga
kubera ko abakenyezi birimizi arinabo bitwararika ivyisuku mu miryango
bakongera bakagira ingaruka mbi hamwe n’ibibondo mukwandira indwara ziva
kw’isuku rike, ubukene bw’amazi meza hamwe nindwara zo gucibwamwo. Ivyo navyo
biga subiza inyuma umwimbu mu miryango ; ugutakaza umwanya w’ivyirwa ku
bibondo, umwanya wo kwikenura ndetse bigasaba n’uburyo bwo kwivuza vyose bikaza vyunyura ubutunzi bw’igihugu.
Benegihugu,
mwese shigikira umugambi w’isuku mukubaka utuzu twa surwumwe, mukarabe n’amazi
n’isabuni kandi muhimirize n’abandi kubigenza gutyo. Muzoba
mukijije ubuzima bw’abantu kandi mugabanije indwara !
Bamenyesha
makuru ; kugira isuku bigereranywa k’urugero rumwe n’agateka ka kiremwa
muntu ; ariko umenga ni ivyabifise gusa, nico gituma tubatumiye gushikana
ijwi ryanyu kure mu guhimiriza abarundi
kwijukira kugira isuku mubicishije mubiganiro muzotunganya ku maradiyo no mu
nyandiko mu bimeyenshamakuru vyanyu.
Banyakubahwa
bashingamateka n’abakenguzamateka ; barongozi bohejuru munzego za Leta,
ukubura uburyo bwo kwubaka inyubakwa rusangi mubijanye n’isuku birageramiye iterambere tumaze gushikako mu bijanye
n’amagara y’abantu, n’indero y’ibibondo hamwe ibijanye n’inyubakwa za mazi
meza. Ni co gituma ugutezimbere ibijanye n’isuku bituma abavyeyi bagira amagara
meza ndetse n’ibibondo bigakura neza arinavyo bituma igihugu cacu kigira
umwimbu mubijanye n’ubutunzi.
Bavyeyi ;
nimuharanire umutekano, ukubaho neza n’amagara meza y’imiryango yanyu. Naho
abavyeyi benshi batavyemera neza,
Umwanda mukuru w’abana bato n’inzoya urimwo imigera y’indwara nyinshi na cane
cane indwara zogucibwamwo nazo zigatuma abana batakaza igikuriro, basiba
ivyigwa iyo barwaye hamwe n’ukuroranirwa mu magara yabo ; abavyeyi
bagatakaza umwanya wo kwikenura n’amafaranga yo kubavuza.
Bibondo ;
imigera y’indwara iri mu mwanda mukuru si myiza kandi ituma murwara ariko
murashobora kuyirinda mu gukaraba n’amazi n’isabuni iminsi yose iyo muvuye
kwituma canke muvuye mukazu ka suryumwe (toilette). Ngico ico muzofata nka
nkama mukanakibarira abandi bagenzi banyu.
Rwaruka imigenzo yo kugira isuku ikingira indwara
umuntu hamwe n’abandi cane cane abo akozeko canke aramukije. Mugire akamenyero
rero ko gukaraba n’amazi n’isabuni iminsi yose iyo muvuye kwituma canke muvuye
mu kazu ka suryumwe. Mugutezimbere umugenzo w’ukugira isuku, ni ugutanga
akarorero keza. Namwe rero ni muyagire ico muzi abavyeyi banyu
n’abagenzi kubijanye n’isuku. Bayagire ingene ari nkenerwa gukoresha neza hamwe
n’ukubaka utuzu twa surwumwe aho muhira mubaye.
Barezi namwe
bigisha mu gisata c’indero, indwara z’ugucibwamwo zituma abana benshi
batakaza imillioni nyinshi z’iminsi y’inyigisho buri mwaka w’ishure. Ariko
gukaraba n’amazi n’isabuni birashobora kugabanya icakabiri c’indwara
z’ugucibwamwo.
Umugenzo w’ukugira isuku
muwigishije abarerwa kw’ishure uzoca ukwira no mumibano yose aho muherereye ndetse ingaruka nziza z’ukugira isuku zihinduke
umugenzo w’ubuzima bwose.
Barongozi bose ko
kumitumba, mu birwati ; Barongozi ba gacimbiri, baremesha kiyago ;
mboneza ; bakenyezi, kubera inyubakwa z’isuku ziba rusangi canke izo mu
mihana yanyu, ni mwazigirira isuku mukazikoresha neza, imibano yanyu izotera imbere kubera
mufise amagara meza. Dukorere hamwe kugira uyu mugenzo w’ukugira isuku ukwire
hose ndetse duhindure ingendo yo kwihagarika
no kwituma mugahinga mwishamba kuko inkurikizi zavyo zibangamira amagara
yacu, ayibibondo vyaci nay’imiryango !
Banyakubahwa mwihebeye
Imana ; Barongozi b’amashengero, bakuru b’imibano rukristu. Amadini menshi
arigisha abayoboke umugenzo wo gukaraba n’ukwisukura ; ukwityorora imbere yo gusenga hamwe no
gukoresha amazi mu kugira iyindi migirwa nacane cane ibatisimu. Barashimangira
ku nyigisho iraba akamaro ko kugira isuku mumadini menshi.
Baganga, Bavuzi, Bakozi
bo mu bushikiranganji bw’amagara y’abantu n’ukurwanya ikiza ruhonyanganda Sida,
ugutezimbere ibijanye n’isuku ni uburyo burashe bwo kwikingira indwara
z’ugucibwamo, umusonga arizo ndwara zica abana benshi kw’isi. Ugukaraba n’amazi meza n’isabuni,
ukugira isuku birakinga akandi izindi
ndwara z’urukoba ; iz’amaso ;
inzoka zo munda ; umusonga hamwe n’indwara y’akamangu (grippe aviaire).
Ukugira isuku vyongeye birafasha ku magara y’abarwayi bagendana Umugera wa Sida.
ASCO iboneyeho kubibutsa
kandi ko ukutagira isuku, isuku rike hamwe no kudakaraba n’amazi meza n’isabuni
bituma indwara zibiza nka Choléra ; umusonga (Pneumonie), agasama
(rougeole) indwara zamaso (trachome, conjonctivite), typhoïde, grippe, igituntu
(tuberculose) Imibembe(lèpre), Hépatite n’inzoka zo munda (vers intestinaux)
cane cane ascaridiase na trichocéphalose
hamwe n’izindi ndwara dushobora kwikingira ziyongera kubwinshi.
Mwebwe mwikorera
ivyanyu ; Banyamyuga ; mashirahamwe yigenga ; ugukoresha amazi
meza n’isabuni mu gukaraba hamwe no gukoresha neza utuzu twa surwumwe
bibonekera mu gutunganya neza imirimo yanyu kandi mwongera mukingira ubuzima
bw’abantu.
Nimugire ubushakashatsi
bukangurira abantu gukoresha isabuni mukugira isuku, hamwe n’ukubaka utuzu twa
surwumwe tugezweho kandi tugirirwa isuku iminsi yose muzo heza muterimbere mu
mirimo yanyu. Nkako ni nkenerwa gushigikira n’ugufata mu mugongo leta,
n’abajejwe intwaro, amashirahanwe yigenga mu gutezimbere n’uguhimiriza
ivyerekeye isuku kugira abantu bagire ishusho nziza y’amashirahamwe yanyu no kuvyo
mukora.
Mukurangiza,
mashirahamwe yigenga, ibiza vy’indwara zo gucibwamwo ku bana birashobora gutuma
imigambi yanyu itaranguka neza uko mwari muvyiteze mbere bigasubiza inyuma
imyaka myinshi intambwe y’ibikorwa mwari mugezeko.
Kugira mu vyikingire,
hariho uburyo bworoshe kandi butavuna bukora neza. Nabwo ni ugutahura ikidukundisha canke inzitizi zo
gukaraba n’amazi meza n’isabuni. Iyo niyo ntambwe yambere yo gutezimbere
uguhindura inyifato. Nimwebwe rero mugira amahirwe yo kwihweza neza igikundisha
guhindura inyifato abantu mu mibano yanyu aho muherereye.
Tugire
amahoro, tugire umugenzo wogukaraba
n’amazi meza n’isabuni twikingire indwara, tugire amagara meza !
Murakoze ; Murakoze
caane !!!
UMUKURU ARONGOYE ISHIRAHAMWE ASCO
Théophile NDAYISENGA
Aucun commentaire:
Enregistrer un commentaire